Łuszczyca sromu
— co musisz wiedzieć

Czym jest łuszczyca sromu?

Łuszczyca (psoriasis) to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna skóry o podłożu immunologicznym i uwarunkowaniu genetycznym. Dotyka ok. 2–3% populacji na świecie.

To, o czym rzadko się mówi: łuszczyca bardzo często zajmuje okolice genitalne. Badania wskazują, że od 33% do 66% osób chorujących na łuszczycę rozwinie zmiany na narządach płciowych w pewnym momencie swojego życia. Łuszczyca może też występować wyłącznie na sromie — bez zmian w innych lokalizacjach, co utrudnia rozpoznanie.

Łuszczyca nie jest zakaźna. Nie przenosi się drogą płciową. Nie jest wynikiem braku higieny. To choroba, w której układ odpornościowy powoduje nadmiernie szybkie namnażanie komórek skóry, co prowadzi do powstawania charakterystycznych zmian zapalnych.

Objawy — na co zwrócić uwagę

Objawy łuszczycy sromu mogą się znacznie różnić od łuszczycy na innych częściach ciała, zwłaszcza brakiem typowego łuszczenia. U części kobiet choroba przebiega bezobjawowo.

Typowe objawy

Gdzie pojawiają się zmiany?

• Wargi sromowe większe i mniejsze — gładkie, czerwone blaszki
• Owłosienie łonowe — delikatna, cienka łuska na podłożu zapalnym
• Krocze i bruzda pośladkowa — pęknięcia (szczelina), ból, pieczenie
• Fałdy pachwinowe — typowa lokalizacja łuszczycy odwróconej (inwersyjnej)

Przyczyny i czynniki zaostrzające

Łuszczyca to choroba o podłożu genetycznym i immunologicznym. Jeśli ktoś w Twojej rodzinie choruje na łuszczycę, Twoje ryzyko jest wyższe. Jednak sama predyspozycja nie wystarczy do uruchomienia choroby potrzebne są czynniki wyzwalające.

Czynniki zaostrzające łuszczycę na sromie

• Stres — jeden z najsilniejszych czynników wyzwalających i zaostrzających łuszczycę
• Urazy mechaniczne (fenomen Koebnera) — tarcie bielizny, obcisłych ubrań, stosunku, golenia
• Środki drażniące — perfumowane produkty do higieny, wkładki, podpaski, papier toaletowy z barwnikami
• Wilgoć i maceracja — ciasna, nieprzewiewna bielizna, długotrwałe noszenie wkładek
• Infekcje — współistniejące zakażenia (drożdżakowe, bakteryjne) mogą nasilać zmiany łuszczycowe
• Alkohol i nikotyna — udokumentowany negatywny wpływ na przebieg choroby
• Niektóre leki — beta-blokery, lit, leki przeciwmalaryczne mogą prowokować zaostrzenia

Postacie łuszczycy na sromie

Na narządach płciowych łuszczyca przybiera najczęściej jedną z dwóch postaci — obie wyglądają inaczej niż „klasyczna" łuszczyca na łokciach:

Łuszczyca odwrócona (inwersyjna)

Najczęstsza postać na sromie. Zmiany są gładkie, czerwone, lśniące — bez typowego łuszczenia. Pojawiają się w fałdach skóry: na wargach sromowych, w fałdach pachwinowych, na kroczu i w bruzdzie pośladkowej. Wilgoć w tych okolicach powoduje, że łuska nie zdąży się wytworzyć — skóra wygląda na „rozciągniętą" i szklistą.

Łuszczyca plackowata

Rzadsza na sromie, częściej w okolicy owłosienia łonowego. Charakteryzuje się grubszymi, wyraźnie odgraniczonymi blaszkami pokrytymi delikatną, srebrzystą lub białawą łuską. Na ciemniejszej karnacji blaszki mogą wyglądać na fioletowe, szare lub brązowe.

Diagnostyka

Rozpoznanie łuszczycy sromu opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym — ocenie wyglądu zmian w połączeniu z wywiadem (czy łuszczyca występuje w innych lokalizacjach? czy jest w rodzinie?).

Kiedy biopsja jest potrzebna?

• Gdy obraz kliniczny nie jest jednoznaczny
• Gdy leczenie nie przynosi poprawy
• Gdy zmiany przypominają inne choroby (liszaj twardzinowy, wyprysk, grzybica)
• Przy podejrzeniu zmiany nowotworowej

Co różnicować?

Łuszczyca sromu jest najczęściej mylona z: infekcją drożdżakową (grzybicą), wypryskiem kontaktowym, liszajem twardzinowym, liszajem płaskim i łojotokowym zapaleniem skóry. Właśnie dlatego samoleczenie „na drożdżycę" bez wizyty u lekarza jest ryzykowne — wieloletnie stosowanie kremów przeciwgrzybiczych nie pomaga, a może nasilić objawy.

Życie z łuszczycą sromu

Łuszczyca jest chorobą przewlekłą — przebiega z okresami zaostrzeń i remisji. Nie da się jej „wyleczyć" raz na zawsze, ale można ją skutecznie kontrolować. Kluczowa jest eliminacja czynników drażniących — to równie ważne jak samo leczenie farmakologiczne.

Zasady codziennej pielęgnacji

• Używaj emolientów (np. olej kokosowy, wazelina) zamiast mydła — codziennie na srom
• Unikaj perfumowanych środków higieny, wkładek noszonych na stałe, mokrych chusteczek
• Noś luźną, bawełnianą bieliznę — unikaj syntetycznych materiałów i stringów
• Nie drap — nawet jeśli świąd jest silny. Drapanie uruchamia fenomen Koebnera i pogarsza zmiany
• Skóra po myciu powinna być osuszana delikatnym tamponowaniem, nie wycieraniem

Życie seksualne

Łuszczyca sromu może powodować ból i dyskomfort podczas stosunku z powodu pęknięć skóry i stanu zapalnego. Ważne jest, by rozmawiać o tym z partnerem i lekarzem. Stosowanie nawilżaczy bez substancji drażniących i barwników może pomóc.

Mity i fakty

Samobadanie sromu

Regularne samobadanie sromu pozwala wcześnie zauważyć nowe zmiany, monitorować przebieg choroby i reagować zanim dojdzie do zaostrzenia. Pozwala też odróżnić znane Ci zmiany łuszczycowe od nowych, potencjalnie wymagających innej diagnostyki.

Naucz się samobadania sromu — to nie wymaga specjalistycznej wiedzy, tylko lusterka, dobrego oświetlenia i kilku minut co miesiąc.

Dowiedz się więcej o samobadaniu →